Kısa cevap
- Böbrek üstü bezindeki kitle, bezle birlikte çıkarılır. Böbreğe dokunulmaz.
- Bez küçük ve derinde olduğu için küçük deliklerden yapılan ameliyata çok uygundur; hastaların çoğu kısa sürede taburcu olur.
- Hormon salgılayan kitlelerde ameliyat öncesi ilaç hazırlığı zorunludur; bu hazırlık yapılmadan ameliyat tansiyon açısından riskli olur.
- Ameliyat kararı, kitlenin boyutu, görüntüleme özellikleri ve hormon salgılayıp salgılamadığına göre verilir.
Böbrek üstü bezleri (adrenal bezler) her iki böbreğin üzerinde oturan, kortizol, aldosteron ve adrenalin gibi hormonları üreten küçük bezlerdir. Adrenalektomi bu bezin çıkarıldığı ameliyattır. Robotik adrenalektomide ameliyat, cerrahın konsoldan yönettiği robotik kollarla, karın duvarındaki küçük deliklerden yapılır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Bezinizdeki kitlenin ameliyat gerektirip gerektirmediği; boyutu, görüntülemedeki özellikleri, hormon tahlilleriniz ve varsa tansiyon veya şeker şikâyetleriniz birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu değerlendirme endokrinoloji ile birlikte yapılır.
Hangi kitleler ameliyat edilir?
- Hormon salgılayan kitleler: aşırı kortizol (Cushing), aşırı aldosteron (Conn) veya adrenalin salgılayan feokromositoma.
- Görüntülemede kötü huylu olma şüphesi taşıyan kitleler.
- Boyutu büyük olan kitleler; boyut büyüdükçe kötü huylu olma olasılığı artar.
- İzlemde belirgin biçimde büyüyen kitleler.
- Başka bir organ kanserinin böbrek üstü bezine tek odak hâlinde yayılması durumunda, seçilmiş hastalarda.
Hormon salgılamayan, küçük ve görüntülemede tamamen iyi huylu görünen kitleler ameliyat edilmez; aralıklı görüntüleme ve hormon tahlilleriyle izlenir.
Ameliyat öncesi hazırlık neden bu kadar önemli?
Feokromositoma gibi adrenalin salgılayan kitlelerde, ameliyat sırasında beze dokunulması ani ve ciddi tansiyon yükselmesine yol açabilir. Bu nedenle ameliyattan haftalar önce başlanan alfa blokör tedavisi ile vücut hazırlanır ve sıvı dengesi düzeltilir. Aldosteron salgılayan kitlelerde kan potasyum düzeyi ve tansiyon ameliyat öncesinde düzenlenir. Kortizol salgılayan kitlelerde ise ameliyattan sonra bir süre kortizol takviyesi gerekir, çünkü karşı taraftaki bez baskılanmış durumdadır. Bu hazırlıklar endokrinoloji ile birlikte planlanır ve atlanmaz.
Ameliyat adım adım nasıl yapılıyor?
- Genel anestezi verilir; hasta yan yatar pozisyona alınır ve karın gazla şişirilir.
- Karın duvarına 1 santimlik üç delik açılır; kamera ve robotik kollar yerleştirilir.
- Sağ tarafta karaciğer, sol tarafta dalak ve pankreas kuyruğu nazikçe yukarı kaldırılarak bez ortaya konur.
- Bezin toplardamarı bulunur. Feokromositomada bu damar, beze mümkün olduğunca az dokunularak erken dönemde kapatılır.
- Bez, çevresindeki yağ dokusuyla birlikte böbrekten ayrılarak serbestleştirilir. Böbreğe zarar verilmez.
- Bez kapalı bir torba içinde dışarı alınır ve delikler kapatılır.
Ameliyattan sonra
- Ameliyat günü akşamı ayağa kaldırılırsınız; ertesi gün ağızdan beslenmeye başlanır.
- Taburculuk çoğunlukla ameliyattan sonraki 1-2 gün içinde olur.
- Tansiyon ve kan tahlilleri yakından izlenir. Hormon salgılayan kitlelerde tansiyon ve şeker ilaçlarınızın dozu değişir; bu nedenle ilaçlarınızı kendi başınıza sürdürmeyip kontrol randevularına gelmeniz gerekir.
- Kortizol salgılayan kitleler çıkarıldıktan sonra, karşı bez normale dönene kadar kortizol takviyesi sürdürülür ve kademeli olarak azaltılır.
- İlk dört hafta ağır kaldırmaktan uzak durulur.
Tek bezle yaşanır mı?
Evet. Karşı taraftaki bez sağlamsa vücudun hormon ihtiyacını karşılar; ömür boyu ilaç gerekmez. İki bezin de alınması gereken nadir durumlarda ise sürekli hormon takviyesi gerekir ve bu durum ameliyat öncesinde ayrıntılı konuşulur.
Sık sorulan sorular
Ameliyat ne kadar sürüyor?
Robotik adrenalektomi genellikle bir buçuk ila iki saat sürer. Kitlenin boyutu ve çevre dokulara yapışıklık süreyi etkiler.
Böbreğim de alınacak mı?
Hayır. Böbrek üstü bezi böbrekten ayrı bir organdır ve bez alınırken böbrek yerinde bırakılır. Böbrek tümörü nedeniyle yapılan ameliyatlarda ise bez bazen aynı blok içinde alınır.
Kitlem iyi huylu, yine de almak gerekir mi?
Hormon salgılamayan, küçük ve görüntülemede tamamen iyi huylu görünen kitleler alınmaz; izlenir. Kitle hormon salgılıyorsa iyi huylu olsa dahi tansiyon, şeker ve kemik sağlığı üzerindeki etkileri nedeniyle çıkarılması önerilir.
Ameliyattan sonra tansiyon ilaçlarımı bırakabilir miyim?
Hormon salgılayan bir kitle çıkarıldıktan sonra tansiyonda belirgin düzelme olur ve ilaç dozları azaltılır. Ancak bu değişiklik kendi başınıza değil, kontrol altında yapılmalıdır; ameliyattan sonra ani tansiyon düşüklüğü yaşanabilir.
Ameliyattan sonra hormon ilacı kullanacak mıyım?
Kortizol salgılayan kitle çıkarılan hastalarda bir süre kortizol takviyesi gerekir, sonra kademeli olarak kesilir. Diğer hastaların çoğunda hormon ilacına gerek kalmaz.