Robotik Böbrek Ameliyatı (Böbrek Koruyucu — Parsiyel Nefrektomi)

Parsiyel nefrektomi, böbreğin yalnızca tümörlü kısmının çıkarıldığı ameliyattır. Türkçede böbrek koruyucu cerrahi de denir. Robotik parsiyel nefrektomide bu ameliyat, cerrahın konsoldan yönettiği robotik kollarla, karın duvarındaki küçük deliklerden yapılır.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Böbrek kitlenizin ameliyatla mı çıkarılacağı, izlenebilir mi olduğu veya hangi yöntemin uygun olduğu; kitlenin boyutu, böbrek içindeki yeri, diğer böbreğinizin durumu ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Robotik böbrek ameliyatı, böbrek tümörü ameliyatı, parsiyel nefrektomi — hangisi hangisi?

Bu sayfaya gelen hastaların çoğu robotik böbrek ameliyatı ya da böbrek tümörü ameliyatı diye arıyor. Hekim dilinde bu ameliyatın adı robotik parsiyel nefrektomi, yani böbreğin kısmi olarak alınmasıdır: tümör çıkarılır, sağlam böbrek dokusu yerinde bırakılır.

• Parsiyel nefrektomi (böbrek koruyucu cerrahi) — yalnız tümör ve çevresindeki ince bir doku sınırı alınır. Böbreğin geri kalanı çalışmaya devam eder. Bu sayfanın konusu.
• Böbreğin alınması ameliyatı — böbreğin tamamının alınması. Tümör büyük olduğunda veya böbreğin ortasına yerleştiğinde gündeme gelir.
• Böbrek kisti — çoğu basit kist ameliyat gerektirmez, takip edilir. Kist ile kitle aynı şey değildir; ayrımı böbrek ve üreter sayfasında anlattım.

Kılavuzların önceliği açıktır: teknik olarak mümkün olan her durumda böbreği korumak esastır. Çünkü ileride diğer böbrek de bir sorun yaşarsa, korunmuş doku hayati önem taşır. Böbreğin tamamını almak kolay olanıdır; tümörü çıkarıp organı bırakmak zor olanıdır.

Kendi tümörünüzün boyutuna ve yerleşimine göre hangi seçeneklerin konuşulacağını görmek için böbrek sayfasındaki böbrek kitlesi aracını kullanabilirsiniz.

Neden böbreğin tamamı değil?

Böbrek sadece idrar üreten bir organ değildir; kan basıncı ve kemik sağlığı gibi dengelerde de rol alır. İki böbreğinizden birini tamamen kaybetmek, uzun vadede böbrek yetmezliği ve kalp damar hastalığı riskinizi artırır. Tümör küçükse ve yeri uygunsa, tümörü çıkarıp sağlam böbrek dokusunu yerinde bırakmak kanser açısından tamamına yakın aynı sonucu verirken böbrek fonksiyonunu korur. Bu nedenle küçük böbrek kitlelerinde ürolojik cerrahi kılavuzları (EAU ve AUA) böbreği koruyan cerrahiyi önerir.

Ameliyat adım adım nasıl yapılıyor?

1. Genel anestezi verilir. Hasta yan yatar pozisyona alınır, karın gazla şişirilir.
2. Karın duvarına 1 santimlik üç-dört delik açılır; kamera ve robotik kollar yerleştirilir.
3. Böbrek, çevresindeki yağ dokusundan ayrılarak serbestleştirilir ve tümörün sınırları ortaya konur.
4. Böbreğe giden atardamar bulunur ve geçici bir klempi hazır edilir.
5. Ultrason probu ile tümörün derinliği ve sınırları böbrek içinden teyit edilir.
6. Damar kapatılır. Bu andan itibaren geçen süre sıcak iskemi süresi olarak adlandırılır ve mümkün olduğunca kısa tutulur.
7. Tümör, çevresinde ince bir sağlam doku payı bırakılarak çıkarılır.
8. Açılan toplayıcı sistem ve damarlar dikilir, böbrek dokusu dikişlerle kapatılır.
9. Damar klempi açılır ve böbreğin yeniden kanlanması izlenir.
10. Tümör kapalı bir torba içinde dışarı alınır, delikler kapatılır.

Sıcak iskemi süresi neden önemli?

Tümör çıkarılırken ve böbrek dikilirken kanamayı önlemek için böbreğin atardamarı geçici olarak kapatılır. Bu süre boyunca böbrek kansız kalır. Bu sürenin kısa olması böbrek fonksiyonunun korunması açısından belirleyicidir; cerrahi sırasında asıl hedeflerden biri bu süreyi en aza indirmektir. Robotik sistemin sağladığı hassas dikiş kabiliyeti bu nedenle laparoskopiye göre pratik bir avantaj sağlar. Bazı hastalarda damar hiç kapatılmadan veya sadece tümörü besleyen dalın kapatılmasıyla da çalışılabilir.

Tümörün yeri ameliyatı nasıl etkiliyor?

• Böbreğin dış kenarından dışa doğru kabarmış tümörler en kolay çıkarılan gruptur.
• Böbreğin iç kısmına, toplayıcı sisteme veya ana damarlara yakın yerleşmiş tümörlerde ameliyat teknik olarak zorlaşır; idrar kaçağı ve kanama riski artar.
• Tamamen böbrek dokusu içine gömülü tümörlerde ameliyat sırasında ultrason kullanmak gerekir.
• Tümör çok büyükse veya böbreğin merkezinde damar yapılarını sarmışsa, böbreği korumak mümkün olmayabilir; bu durumda böbreğin tamamının alınması gündeme gelir.

Ameliyattan sonra ilk günler

• Ameliyat günü akşamı ayağa kaldırılırsınız; ertesi gün ağızdan beslenmeye başlanır.
• Böbrek çevresine ince bir dren konur; idrar kaçağı olmadığı görüldükten sonra alınır.
• Mesane sondası genellikle ilk gün çıkarılır.
• Taburculuk çoğunlukla ameliyattan sonraki 2-3 gün içinde olur.
• İlk dört hafta ağır kaldırmaktan ve karın kaslarını zorlayan hareketlerden uzak durulur; yürüyüş serbesttir.
• Taburculuktan sonraki ilk haftalarda idrarda hafif pembelik görülebilir. Belirgin kanama, ateş veya yan ağrısı olursa hemen haber vermeniz gerekir.

Böbrek fonksiyonum ne olur?

Çıkarılan doku miktarı kadar bir fonksiyon kaybı beklenir; ancak kalan böbrek dokusu zamanla bu yükü üstlenir. Kan kreatinin değeri ve hesaplanan süzme hızı (eGFR) ameliyattan sonra belirli aralıklarla takip edilir. Tek böbreği olan, şeker hastası veya tansiyon hastası olan ve ameliyat öncesi böbrek değerleri sınırda olan hastalarda böbreği koruyan cerrahinin kazancı en belirgindir.

Patoloji sonucu ve takip

Çıkarılan tümör patolojiye gönderilir. Rapor kitlenin kanser olup olmadığını, kanserse hangi alt tip olduğunu, derecesini ve çevresindeki sağlam doku payının temiz olup olmadığını gösterir. Böbrek kitlelerinin bir kısmı patolojide iyi huylu çıkar; ameliyat öncesi görüntüleme bunu her zaman kesin söyleyemez. Takip, patolojideki evre ve dereceye göre planlanan aralıklarla yapılan görüntüleme ve kan tahlilleriyle sürdürülür.

Ameliyat dışındaki seçenekler

Çok küçük kitlelerde, özellikle ileri yaşta ve başka ciddi hastalıkları olan kişilerde hemen ameliyat yerine aralıklı görüntülemeyle izlem seçilebilir. Ameliyata uygun olmayan hastalarda tümörün iğneyle dondurulması veya yakılması (kriyoablasyon, radyofrekans ablasyon) seçeneği vardır. Tümör büyük veya merkezi yerleşimliyse böbreğin tamamının alınması gerekir; bunu robotik radikal nefrektomi sayfasında anlattım. Böbrek kitlelerinin nasıl değerlendirildiğini böbrek rehberindeki kitle bölümünde bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Ameliyat ne kadar sürüyor?

Robotik parsiyel nefrektomi genellikle iki ila üç saat sürer. Tümörün böbrek içindeki yeri ameliyatın süresini belirleyen en önemli etkendir.

Böbreğimin tamamı alınacak mı?

Hayır, amaç yalnızca tümörü çıkarmaktır. Ancak ameliyat sırasında tümörün beklenenden daha merkezi olduğu veya kanamanın kontrol edilemediği görülürse, böbreğin tamamının alınması gerekebilir. Bu olasılık ameliyat öncesinde sizinle konuşulur.

Tek böbrekle yaşanır mı? Diyalize girer miyim?

Böbreğin tamamı alınsa bile tek sağlam böbrekle yaşanır ve çoğu hasta diyalize ihtiyaç duymaz. Yine de uzun vadede böbrek yetmezliği riski arttığı için, mümkün olan her hastada böbreğin korunması tercih edilir.

Kitlenin kanser olduğu kesin mi?

Değil. Böbrek kitlelerinin bir bölümü patolojide iyi huylu çıkar. Görüntüleme güçlü bir tahmin verir ama kesin tanıyı çıkarılan dokunun patolojisi koyar.

Böbrek tümörü için biyopsi yapılmıyor mu?

Çoğu hastada yapılmaz, çünkü iğne biyopsisi kitlenin tümünü temsil etmeyebilir ve karar genellikle görüntülemeyle verilebilir. Ameliyata uygun olmayan, ablasyon planlanan veya tanının şüpheli olduğu hastalarda biyopsi yapılır.

Ameliyattan sonra idrar kaçağı olur mu?

Tümör böbreğin toplayıcı sistemine komşuysa bu risk vardır. Bu nedenle ameliyatta açılan toplayıcı sistem dikilir ve ameliyat sonrası dren takip edilir. Kaçak olursa genellikle mesaneye yerleştirilen bir stent ile kapanır.

Ne zaman işime dönebilirim?

Masa başı işler için genellikle iki-üç hafta yeterlidir. Ağır beden gücü gerektiren işlerde dört-altı hafta beklenir.

Başka şehirden geliyorsanız: tomografi ve kan tetkikleriniz İstanbul’a gelmeden değerlendirilebilir, ameliyat ve kalış süresi buna göre planlanır. Ayrıntılar şehir dışından gelen hastalar sayfasında.

Bu ameliyatı kim yapıyor?

Robotik parsiyel nefrektomi, yani böbreği koruyan robotik tümör cerrahisi, Prof. Dr. Oktay Akça’nın başlıca çalışma alanlarından biridir. Prof. Dr. Oktay Akça, robotik cerrahi üst ihtisasını 2013-2015 arasında Cleveland Clinic Glickman Üroloji ve Böbrek Enstitüsü’nde tamamlamış bir üroloji profesörüdür. Mesleki yaşamı boyunca 30.000’den fazla ameliyat gerçekleştirmiş olup bunların yaklaşık yarısı laparoskopik ve endoskopik ameliyatlardır. Hastalarını Medicana Ataşehir Hastanesi’nde kabul etmektedir.

Bu alandaki hakemli yayınları arasında transperitoneal robotik parsiyel nefrektomi sonrası beş yıllık onkolojik sonuçlar (European Urology, 2016), T1b böbrek tümörlerinde kriyoablasyon ile parsiyel nefrektominin karşılaştırılması (European Urology, 2017), ameliyat sonrası aynı taraf böbrek fonksiyonunun korunması (BJU International, 2015) ve uzamış sıcak iskemi süresinin geç böbrek fonksiyonuna etkisi (Journal of Endourology, 2015) yer alır. Yayınların tam listesi akademik çalışmalar sayfasındadır.

Türkiye’nin her ilinden hasta kabul edilmektedir. Şehir dışından gelecek hastalar için yol, kalış süresi ve takip bilgileri şehir dışından gelen hastalar sayfasındadır. Randevu ve iletişim için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.

İlgili sayfalar

• Böbrek rehberi
• Böbrekte kitle (böbrek tümörü)
• Böbrek kanseri tedavi seçenekleri
• Robotik cerrahi nedir?
• Randevu ve iletişim
• Vaka: robotik parsiyel nefrektomi

Şehrinize göre plan: Yol, İstanbul’da kaç gün kalmanız gerektiği, sondanın ne zaman alındığı ve kontrollerin kendi şehrinizde nasıl yürütüleceği her il için ayrı yazılı — Ankara, İzmir, Bursa, Antalya. Diğer iller için genel akış.