Kısa cevap
- Testis kanseri genç erkeklerin kanseridir — en sık 15-40 yaş arasında görülür.
- Klasik belirtisi ağrısız sertlik veya şişliktir. Ağrı olmaması sizi yanıltmasın.
- Yayılmış olsa bile tedaviye çok iyi yanıt veren bir kanserdir. Geciktirmemek her şeyi değiştirir.
Testis kanseri nadir bir kanserdir ama genç erkeklerde en sık görülen kanser türüdür. Bu iki cümle çelişkili gibi durur; anlamı şudur: toplamda az görülür, ama 20’li-30’lu yaşlarındaki bir erkekte aklınıza gelmesi gereken ilk şeylerden biridir.
Testis kanseri
Neye dikkat etmeli?
En sık ilk bulgu, testiste ele gelen ağrısız bir sertliktir. Bazen testisin büyümesi, ağırlık hissi veya kasıkta dolgunluk şeklinde başlar. Hastaların bir kısmı bunu tesadüfen fark eder.
Ağrı olmaması hastayı rahatlatır ve doktora gitmeyi geciktirir. Oysa en önemli uyarı işareti tam da budur: ağrısız sertlik.
Kendi kendine muayene
Ayda bir, ılık duştan sonra — doku gevşemişken — her testisi başparmak ve işaret parmağı arasında nazikçe yoklayın. İki testis birbirinden biraz farklı boyutta olabilir; bu normaldir. Aradığınız şey sertlik, düzensizlik veya yeni ortaya çıkmış bir kitledir. Testisin arkasındaki yumuşak, kıvrımlı yapı (epididim) normaldir, kitleyle karıştırmayın.
Nasıl tanı konur?
İlk adım muayene ve testis ultrasonudur. Ultrason çok bilgi verir. Buna kan testleri eklenir: testis tümörleri kana bazı belirteçler salgılar ve bu değerler hem tanıda hem takipte kullanılır.
Diğer birçok kanserin aksine, burada tanı için iğne biyopsisi yapılmaz. Şüphe güçlüyse testis cerrahi olarak çıkarılır ve tanı patolojiyle konur. Bunun sebebi, iğne ile girmenin tümörü yayma riskidir.
Tedavi nasıl planlanır?
Testisin çıkarılmasından sonra tedavi, hastalığın yayılıp yayılmadığına ve tümörün tipine göre planlanır. Seçenekler arasında yakın takip, kemoterapi, radyoterapi ve karın arkasındaki lenf bezlerinin çıkarılması (RPLND) bulunur.
Lenf bezlerinin çıkarılması (RPLND)
Testis kanseri ilk olarak karnın arka duvarındaki lenf bezlerine yayılır. Bazı durumlarda bu bezlerin cerrahi olarak çıkarılması gerekir. Açık ameliyat büyük bir kesi gerektirir; aynı işlem robotik yöntemle küçük kesilerden de yapılabilir.
Bu bölgede döllenme ile ilgili sinirler seyreder. Bu sinirlerin korunması, ameliyat sonrası üreme işlevini korumak açısından önemlidir.
Tedaviden önce mutlaka konuşulması gereken konu: sperm dondurma
Hem kemoterapi hem de bazı ameliyatlar sperm üretimini etkileyebilir. Tedaviye başlamadan önce sperm dondurma seçeneği gündeme getirilmelidir. Bu konuşma tedaviden önce yapılmalıdır — sonra geri dönüşü zordur.
Risk sınıflaması
Yayılmış hastalıkta tedavinin yoğunluğu, uluslararası kabul görmüş bir risk sınıflamasına göre belirlenir. Bu sınıflama tümörün tipine, yayılım yerlerine ve kan belirteçlerinin düzeyine bakar. Amacı, gereğinden fazla tedaviden kaçınmak ve gereken hastaya yeterli tedaviyi vermektir.
Testis torsiyonu — acil
Testis torsiyonu, testisin kendi damar sapı üzerinde dönerek kan akımını kesmesidir. Ürolojinin en acil tablosudur: ani başlayan çok şiddetli testis ağrısı, bulantı ve kusma, testisin yukarı çekilmiş ve yatay durması. En sık yeni doğan ve ergenlik döneminde görülür, ancak her yaşta olabilir.
Burada tek belirleyici zamandır. İlk altı saat içinde ameliyatla döndürülen testislerin büyük bölümü kurtarılır; saatler ilerledikçe kurtarma şansı hızla düşer ve on iki saati aşan olgularda testis çoğunlukla kaybedilir. Bu yüzden şüphe varsa doğru olan tetkik beklemek değil ameliyattır; ultrason tanıyı destekler ama ameliyatı geciktirmek için kullanılmaz.
Ani ve şiddetli testis ağrısında ağrı kesiciyle geçiştirmeden, sabaha bırakmadan acil servise başvurun. Ameliyatta testis döndürülür ve her iki testis bir daha dönmeyecek biçimde tespit edilir.
Epididimit — testis kanalının iltihabı
Epididim, testisin arkasına yapışık, spermin olgunlaştığı kıvrımlı kanaldır. İltihaplanmasına epididimit denir. Ağrı torsiyondan farklı olarak genellikle saatler ya da günler içinde yavaş yerleşir; bölge şişer ve ısınır, idrar yaparken yanma veya ateş eşlik edebilir.
Ayrımı yapmak önemlidir: ani ve çok şiddetli ağrı torsiyonu düşündürür ve acildir, yavaş yerleşen ağrı daha çok iltihap lehinedir. Genç erişkinde cinsel yolla bulaşan etkenler, orta yaş ve üstünde idrar yolu kaynaklı bakteriler öne çıkar; antibiyotik seçimi bu nedenle yaşa ve öyküye göre değişir.
Tedavi uygun antibiyotik, iltihap giderici ilaçlar, istirahat ve bölgenin yüksekte tutulmasıdır. Antibiyotiğin süresini kısa kesmeyin: yarım bırakılan tedavi hem tekrarlar hem de kanalın tıkanmasına yol açarak ileride çocuk sahibi olmayı etkileyebilir. Tekrarlayan olgularda altta yatan bir idrar yolu sorunu aranır.
Hidrosel — testis çevresinde su toplanması
Hidrosel, testisi saran zarlar arasında sıvı toplanmasıdır. Ağrısız, yumuşak ve giderek büyüyen bir şişlik olarak kendini gösterir; ışık tutulduğunda içinden geçirmesi tipiktir. Ultrason hem tanıyı koyar hem de altında bir kitle olmadığını gösterir ve asıl önemli olan bu ikincisidir.
Erişkinde hidrosel çoğunlukla kendiliğinden gelişir; bir bölümü iltihap, darbe ya da geçirilmiş ameliyat sonrasında ortaya çıkar. Bebeklerde durum farklıdır: ilk bir yıl içinde kendiliğinden kapanma beklenir, bu yüzden acele edilmez.
Şikâyet yapmayan küçük hidrosellerde takip yeterlidir, tedavi zorunlu değildir. Rahatsızlık veren, ağırlık ve gerginlik yaratan ya da büyümeyi sürdüren hidrosellerde kalıcı çözüm ameliyattır. Sıvının iğneyle boşaltılması geçicidir ve neredeyse her zaman tekrarlar; bu nedenle tek başına çözüm olarak önerilmez.
Fimozis — sünnet derisinin sıyrılamaması
Fimozis, sünnet derisinin geriye doğru sıyrılamamasıdır. Çocuklukta bir dereceye kadar doğaldır ve yaşla birlikte çoğunlukla açılır. Erişkinde ise genellikle tekrarlayan iltihaplar ya da sertleşmiş yara dokusu nedeniyle gelişir ve kendiliğinden düzelmez.
Önemsenmesi gerekir, çünkü sıyrılamayan derinin altında temizlik yapılamaz: tekrarlayan iltihap, idrar akımında zorlanma, ilişkide ağrı ve yırtılma, uzun vadede penis derisinde kalıcı değişiklikler ortaya çıkar. Derinin geriye sıyrıldıktan sonra öne dönemeyip sıkışması acil bir durumdur ve hemen müdahale gerektirir.
Hafif ve iltihapsız olgularda kortizonlu kremler ve nazik germe egzersizleriyle açılma sağlanabilir. Yara dokusu yerleşmişse, iltihaplar tekrarlıyorsa ya da idrar akımı etkilenmişse kesin çözüm sünnettir; seçilmiş hastalarda deriyi koruyan daha sınırlı girişimler de mümkündür.
Penis kanseri
Penis kanseri seyrek görülür; erken yakalandığında sonucu çok iyi, geciktiğinde çok ağır bir hastalıktır. Çoğunlukla sünnet derisinde ya da penis başında iyileşmeyen bir yara, kabuklanma, renk değişikliği, siğil benzeri kabarıklık veya akıntı ile başlar. Haftalar içinde geçmeyen her yara ciddiye alınmalıdır.
Risk; sünnetsizlik ve buna bağlı süregen iltihap, HPV enfeksiyonu, sigara ve bazı kronik deri hastalıklarıyla artar. Tanı için yaradan parça alınması şarttır, görünüşe bakarak karar verilmez. Kasıktaki lenf bezlerinin muayenesi tanının ayrılmaz parçasıdır, çünkü hastalık ilk olarak oraya yayılır.
Tedavide ilke, hastalığı tümüyle temizlerken organı olabildiğince korumaktır. Yüzeysel ve küçük tümörlerde krem tedavisi, lazer ya da sınırlı cerrahi ile organ korunabilir; yalnızca sünnet derisini tutan tümörlerde sünnetin kendisi tedavi olabilir. Daha ileri tümörlerde organın bir bölümünün çıkarılması gerekir. Kasık lenf bezlerinin değerlendirilmesi tümörün derinliğine ve derecesine göre planlanır ve hastalığın gidişatında belirleyicidir.
Kılavuzlar ne diyor?
Bu sayfa EAU 2026 Testis Kanseri ve AUA Testicular Cancer kılavuzlarına dayanır.
Sık sorulan sorular
Bir testisim alınırsa erkekliğim etkilenir mi?
Diğer testis sağlıklıysa hormon üretimi ve cinsel işlev genellikle korunur. İstenirse ameliyat sırasında veya sonrasında silikon protez yerleştirilebilir.
Çocuk sahibi olabilir miyim?
Birçok hastada evet. Ancak tedavi üreme hücrelerini etkileyebileceği için, tedaviye başlamadan önce sperm dondurma seçeneğinin konuşulması gerekir.
Testisimde ağrı var, kanser mi?
Ağrı genellikle enfeksiyon veya iltihap gibi başka sebeplerle olur. Kanser çoğunlukla ağrısızdır. Yine de her yeni bulgu değerlendirilmelidir.
Testis kanserinde lenf bezi ameliyatı (RPLND)
Testis kanseri ilk olarak karnın arka duvarındaki lenf bezlerine yayılır. Bu bezlerin çıkarılması gereken durumlar, sinir koruyucu teknik ve doğurganlıkla ilişkisi RPLND: testis kanserinde lenf bezi ameliyatı sayfasındadır.