Kısa cevap
- Mesanenin tamamı, çevresindeki lenf bezleriyle birlikte çıkarılır. Erkeklerde prostat, kadınlarda rahim ve yumurtalıklar da genellikle aynı ameliyatta alınır.
- Mesane çıkarıldıktan sonra idrarın yeni bir yoldan dışarı çıkması gerekir. Bu yol ince bağırsağın bir parçasından yapılır.
- Ürolojide en kapsamlı ameliyatlardan biridir; hazırlık süreci ve ameliyat sonrası bakım ameliyatın kendisi kadar önemlidir.
- Mesane kası içine ilerlemiş kanserde (kas invaziv mesane kanseri) ana tedavi yolu budur.
Radikal sistektomi, mesanenin tamamının çıkarıldığı ameliyattır. Robotik radikal sistektomide bu ameliyat, cerrahın konsoldan yönettiği robotik kollarla, karın duvarındaki küçük deliklerden yapılır; idrar yolunun yeniden yapılandırılması da aynı seansta tamamlanır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Mesanenizin çıkarılması gerekip gerekmediği; tümörün mesane kasına ilerleyip ilerlemediği, patoloji sonucunuz, görüntülemeleriniz ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Mesane kanseri ameliyatı, robotik sistektomi, yeni mesane — ne anlama geliyor?
Hastalar bu ameliyatı çoğunlukla mesane kanseri ameliyatı ya da robotik sistektomi diye arar. Tam karşılığı robotik radikal sistektomidir: mesanenin tamamen çıkarılması ve idrarın yeni bir yoldan dışarı alınması.
Ancak mesane kanserinde her hastaya bu ameliyat yapılmaz. Sıra şöyledir: önce tümör idrar yolundan girilerek çıkarılır (TUR-M) ve patoloji tümörün mesane kasına girip girmediğini söyler. Kasa girmemiş tümörlerde mesane korunur, takip ve mesane içi tedavilerle yürünür. Kasa girmiş tümörlerde radikal sistektomi gündeme gelir. Bu ayrım bütün tedaviyi belirler ve mesane sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.
İdrar nereden gelecek: yeni mesane mi, torba mı?
- Ortotopik yeni mesane (neobladder) — bağırsaktan bir hazne yapılır ve idrar yoluna bağlanır. Hasta idrarını yine normal yoldan yapar. Her hastaya uygun değildir; idrar kanalının tümörsüz olması ve hastanın bu haznenin kullanımını öğrenebilecek durumda olması gerekir.
- İleal konduit — idrar, bağırsaktan yapılan kısa bir kanalla karın cildindeki bir ağızdan torbaya akar. Daha basit ve daha az komplikasyonludur; yaşı ileri veya böbrek fonksiyonu sınırlı hastalarda tercih edilir.
- Seçim hastanın yaşına, böbrek ve karaciğer fonksiyonlarına, tümörün yerine ve hastanın günlük yaşamına göre birlikte yapılır. “Hangisi daha iyi” sorusunun tek cevabı yoktur.
Bu ameliyat ürolojinin en kapsamlı girişimlerinden biridir. Robotik yöntemin açık cerrahiye göre kanama ve iyileşme süresi açısından sağladığı farklar bilinmekle birlikte, ameliyatın büyüklüğü yöntemden bağımsız olarak aynıdır; hazırlık ve sonrası bakım en az ameliyat kadar önemlidir.
Hangi hastalarda gerekir?
- Tümör mesane kası içine ilerlemişse (kas invaziv mesane kanseri).
- Kas içine girmemiş ancak yüksek riskli ve mesane içi ilaç tedavisine (BCG) yanıt vermeyen, tekrarlayan tümörlerde.
- Mesane içinde yaygın karsinoma in situ varsa ve ilaç tedavisiyle kontrol edilemiyorsa.
- Kapalı yolla (TUR) temizlenemeyecek kadar yaygın tümör varsa.
Mesane tümörünün evrelemesi ve kapalı ameliyatla (TUR-M) nasıl değerlendirildiği mesane rehberinde anlatılmıştır.
Ameliyattan önce kemoterapi gerekir mi?
Kas invaziv mesane kanserinde, uygun hastalarda ameliyattan önce sisplatin içeren kemoterapi verilmesi uluslararası ürolojik onkoloji kılavuzlarında standart yaklaşımdır. Amaç ameliyat öncesinde hastalığın yükünü azaltmaktır. Böbrek fonksiyonu, genel performans durumu ve işitme gibi etkenler bu kemoterapinin verilip verilemeyeceğini belirler. Bu karar medikal onkoloji ile birlikte alınır ve ameliyat planı buna göre zamanlanır.
Ameliyat adım adım nasıl yapılıyor?
- Genel anestezi verilir, karın gazla şişirilir ve robotik kollar yerleştirilir.
- Her iki tarafta leğen içi lenf bezleri, ana damarlar boyunca belirlenen sınırlara kadar çıkarılır. Bu aşama evreleme açısından kritiktir.
- İdrar kanalları (üreterler) mesaneye girdikleri yerden kesilir ve uçlarından örnek alınır.
- Mesane çevresindeki damarlar kapatılarak mesane serbestleştirilir.
- Erkeklerde mesane prostat ve meni keseleriyle birlikte, kadınlarda rahim ve vajen ön duvarının bir kısmıyla birlikte tek parça çıkarılır.
- Çıkarılan doku kapalı bir torba içine alınır.
- İnce bağırsağın bir bölümü, kendi kan dolaşımı korunarak ayrılır; bağırsağın geri kalanı birbirine birleştirilir, böylece sindirim yolu devam eder.
- Ayrılan bağırsak parçasıyla idrarın dışarı çıkacağı yeni yol yapılır ve idrar kanalları buraya ağızlaştırılır.
Mesane alındıktan sonra idrar nasıl çıkar?
Üç ana yöntem vardır. Hangisinin uygun olduğu; tümörün idrar kanalına yakınlığı, böbrek fonksiyonunuz, yaşınız, el becerisi ve kendi tercihiniz birlikte değerlendirilerek ameliyat öncesinde kararlaştırılır.
- İleal kondüit (ürostomi): Bağırsağın kısa bir parçası karın duvarına ağızlaştırılır, idrar buradan sürekli olarak karın üzerindeki bir torbaya akar. En köklü ve en az ek işlem gerektiren yöntemdir. Torba bakımı öğrenilmesi gereken bir alışkanlıktır; bu konuda ameliyat öncesinde eğitim verilir.
- Ortotopik yeni mesane (neobladder): Bağırsaktan küre şeklinde bir depo yapılır ve kendi idrar kanalınıza birleştirilir; idrarınızı normal yolla yaparsınız. Karın üzerinde torba olmaz. Buna karşılık yeni depo kasılma yeteneği olmayan bir yapı olduğu için, idrar yapmak karın kaslarıyla ıkınarak ve belirli saatlerde planlı biçimde öğrenilir. Özellikle geceleri kaçırma olabilir ve bu durumun düzelmesi aylar alır.
- Kontinan kutanöz depo: Bağırsaktan yapılan depo karın duvarına ağızlaştırılır, ancak idrar kendiliğinden akmaz; gün içinde belirli aralıklarla sonda ile boşaltılır. Torba taşınmaz, ancak düzenli sonda uygulamak gerekir.
Ameliyattan sonra iyileşme
- Bu ameliyattan sonra hastanede kalış süresi diğer robotik ürolojik ameliyatlardan uzundur; bağırsakların çalışmaya başlaması beklenir.
- İlk günlerde ağızdan beslenme aşamalı olarak açılır. Erken yürümek bağırsakların çalışmasını hızlandırır.
- İdrar kanallarını korumak için geçici ince stentler bırakılır; belirlenen sürede çıkarılır.
- Taburculuk sonrası ilk haftalarda beslenme, sıvı alımı ve stoma veya yeni mesane bakımı konusunda düzenli destek verilir.
- Yeni mesane yapılan hastalarda idrar tutma eğitimi taburculuktan sonra sürer ve aylar boyunca düzelme devam eder.
Riskler ve açık konuşulması gerekenler
Radikal sistektomi ciddi bir ameliyattır ve komplikasyon olasılığı ürolojinin diğer ameliyatlarından yüksektir. Kanama, enfeksiyon, bağırsak birleşme yerinde sızıntı, bağırsakların geç çalışması, idrar kanalı ağızlaşma yerinde darlık ve uzun vadede vitamin B12 eksikliği ile kanın asit dengesinde değişiklik görülebilir. Bu nedenle ameliyat öncesi hazırlık, beslenme durumunun düzeltilmesi ve sigaranın bırakılması sonucu doğrudan etkiler. Cinsel işlev her iki cinsiyette de etkilenir; bunu ameliyat öncesinde ayrıntılı konuşuyoruz.
Patoloji sonucu ve takip
Çıkarılan mesane ve lenf bezleri patolojiye gönderilir. Rapor tümörün mesane duvarında ne kadar ilerlediğini, çevre dokuya çıkıp çıkmadığını, lenf bezlerinin durumunu ve cerrahi sınırları gösterir. Bu rapor ameliyat sonrası ek tedavi gerekip gerekmediğini belirler. Takipte görüntüleme, kan tahlilleri ve böbrek fonksiyonu izlenir; idrar yolunun üst kısmında yeni tümör gelişme olasılığı olduğu için bu bölge de takip edilir.
Sık sorulan sorular
Ameliyat ne kadar sürüyor?
Radikal sistektomi ve idrar yolunun yeniden yapılandırılması birlikte genellikle beş ila yedi saat sürer. Seçilen idrar yolu yöntemi süreyi belirleyen en önemli etkendir.
Hastanede ne kadar kalırım?
Diğer robotik ameliyatlardan uzun kalırsınız, çünkü bağırsakların çalışmaya başlaması beklenir. Süre hastaya göre değişir ve ameliyat öncesinde size kendi durumunuza göre söylenir.
Karnımda torba taşımak zorunda mıyım?
Hayır, tek seçenek değil. Uygun hastalarda bağırsaktan yeni bir mesane yapılarak idrarın normal yoldan yapılması sağlanabilir. Hangisinin size uygun olduğu tümörün yeri, böbrek fonksiyonunuz ve kendi tercihiniz birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Mesane alınmadan kurtulmanın yolu var mı?
Bazı hastalarda mesaneyi koruyarak kemoterapi ve ışın tedavisini birleştiren bir yol uygulanabilir. Bu her hastaya uygun değildir ve sıkı takip gerektirir. Uygunluğunuz tümörün özelliklerine ve genel durumunuza bağlıdır; bu seçenek de ameliyat öncesinde konuşulur.
Cinsel hayatım etkilenir mi?
Evet, etkilenir. Erkeklerde prostat ve meni keseleri alındığı için meni gelmez ve sertleşme sinirleri etkilenebilir; uygun hastalarda sinir koruma mümkündür. Kadınlarda vajen ön duvarının bir kısmı alındığı için cinsel işlev etkilenir. Bu konuyu ameliyat öncesinde açıkça konuşuyoruz.
Çocuk sahibi olmayı planlıyorum, ne yapmalıyım?
Bu ameliyattan sonra doğal yolla çocuk sahibi olunamaz. Planınız varsa ameliyattan önce sperm veya yumurta saklama konusunu mutlaka gündeme getirmemiz gerekir.
Başka şehirden geliyorsanız: mesane ameliyatı sonrası kalış süresi daha uzundur ve bu süre önden planlanır. Ayrıntılar şehir dışından gelen hastalar sayfasında.