Kesi olmadan, doğal yollardan
Bu yöntemlerde karında kesi yoktur; aletler idrar yolundan ya da ciltte tek bir delikten girilerek kullanılır. Hastanede kalış ve işe dönüş süreleri açık cerrahiye göre kısadır.
HoLEP
Holmiyum lazerle prostat çekirdeğinin çıkarılması. Büyük prostatlarda açık ameliyata alternatiftir; çıkarılan doku patolojiye gönderilir.
TUR-P
Prostatın idrar yolundan girilerek elektrikle traşlanması. Orta büyüklükteki prostatlarda yılların standardı.
RIRS (fleksibl üreteroskopi)
Bükülebilen aletle böbrek içine girilerek taşın lazerle toza çevrilmesi. Kesi yok.
Üreteroskopi (URS)
Üreterdeki taşa idrar yolundan ulaşılması ve kırılması.
PCNL
Büyük böbrek taşlarında sırttan açılan yarım santimlik delikten girilerek taşın temizlenmesi.
TUR-M
Mesane tümörünün idrar yolundan girilerek çıkarılması. Hem tanı hem tedavi adımıdır.
Taşın boyutu ve yeri, prostatın hacmi, böbrek fonksiyonunuz ve kullandığınız kan sulandırıcılar yöntemi belirler. Burada amaç, o konuşmaya hazırlıklı gelmenizdir.
Lazer ve endoskopik ameliyat ne demek?
Endoskopik ameliyatlarda karında kesi yoktur. İnce bir optik alet idrar yolundan ya da ciltte açılan tek bir delikten girilerek, hedef organa vücudun kendi kanallarından ulaşılır. Lazer, bu aletlerin ucundan verilen ve dokuyu kesen veya taşı kıran enerjidir. Bu grup ameliyatlarda hastanede kalış ve işe dönüş süreleri, aynı işin açık cerrahi ile yapılmasına göre kısadır.
İyi huylu prostat büyümesinde: HoLEP ve TUR-P
İdrar yapmakta zorlanma, gece kalkma, idrarın kesik kesik gelmesi gibi şikâyetlerin arkasında çoğu zaman iyi huylu prostat büyümesi vardır. Her büyüyen prostat ameliyat edilmez; önce şikâyetin derecesi, prostat hacmi ve mesanede kalan idrar birlikte değerlendirilir. İlaç tedavisi birçok hastada yeterlidir. Ameliyat kararını hangi bulguların verdiğini prostat sayfasındaki IPSS aracıyla kendi değerlerinizle görebilirsiniz.
- HoLEP (holmiyum lazerle enükleasyon): prostatın büyümüş iç kısmı lazerle çevresinden ayrılarak bütün halinde çıkarılır. Büyük hacimli prostatlarda açık ameliyatın yerini alır. Çıkarılan dokunun tamamı patolojiye gönderilebilir.
- TUR-P: prostatın idrar yolundan girilerek elektrik enerjisiyle katman katman alınması. Orta büyüklükteki prostatlarda uzun yıllardır kullanılan yöntemdir.
- Ortak nokta: ikisinde de kesi yoktur ve idrar yolu açılır. Seçim, prostatın hacmine, hastanın kanama riskine ve kullandığı ilaçlara göre yapılır.
İyi huylu prostat büyümesi ameliyatı ile prostat kanseri ameliyatı birbirinden tamamen farklı işlemlerdir. Aradaki farkı prostat ameliyatı sayfasında ayrıntılı anlattım.
Böbrek ve üreter taşlarında: RIRS, URS ve PCNL
Taş tedavisinde yöntem seçimi taşın yerine, boyutuna ve sertliğine göre yapılır. Küçük taşların bir bölümü kendiliğinden düşer; bu durumda ilaç ve sıvı desteğiyle izlem yeterlidir.
- URS (üreteroskopi): idrar kanalındaki taşa ince bir aletle ulaşılıp lazerle kırılması ve parçaların alınması.
- RIRS (fleksibl üreteroskopi): bükülebilir aletle böbrek içindeki taşa ulaşılması. Genellikle 2 cm altındaki böbrek taşlarında kullanılır.
- PCNL (perkütan taş cerrahisi): büyük böbrek taşlarında, belden açılan tek bir delikten böbreğe girilerek taşın kırılıp çıkarılması.
- ESWL: ses dalgalarıyla, vücuda girilmeden taşın kırılması. Uygun boyut ve yerleşimdeki taşlarda ilk seçenek olabilir.
Taşın neden oluştuğu, tekrarının nasıl önleneceği ve hangi şikâyetin acil olduğu için böbrek ve üreter sayfasına bakın.
Mesanede: TUR-M (mesane tümörünün endoskopik çıkarılması)
İdrarda kan görülmesinin en ciddi nedenlerinden biri mesane tümörüdür. Tümör, idrar yolundan girilerek çıkarılır; alınan doku patolojide incelenir ve tümörün mesane kasına ilerleyip ilerlemediği belirlenir. Bu inceleme, sonraki tedavinin ne olacağını belirleyen basamaktır. Ayrıntı: mesane hastalıkları.
Ameliyat sonrası ne bekleniyor?
Endoskopik ameliyatların çoğunda bir süre idrar sondası kalır; süresi işleme göre değişir. İlk günlerde idrarda renk değişikliği ve yanma olabilir, bu beklenen bir durumdur. Taburculukta hangi şikâyetin normal, hangisinin aranmayı gerektirdiği yazılı olarak verilir. Ateş, idrar yapamama ve artan kanama her durumda aranmayı gerektirir.
Sık sorulanlar
HoLEP ile TUR-P arasındaki fark nedir?
İkisi de kesisiz yapılır. TUR-P’de prostat dokusu parça parça traşlanır, HoLEP’te büyümüş kısım bütün halinde ayrılıp çıkarılır. Büyük prostatlarda HoLEP, tek seansta daha fazla doku çıkarılmasına imkân verir.
Prostat lazer ameliyatı cinsel işlevi etkiler mi?
Sertleşme üzerine doğrudan etkisi beklenmez. Ancak bu ameliyatlardan sonra menini dışarı değil mesaneye boşalma (retrograd boşalma) sık görülür; zararsızdır, ama çocuk isteyen hastalar için önemlidir ve ameliyat öncesi konuşulur.
Taş ameliyatından sonra taş tekrar oluşur mu?
Taş hastalığı tekrar edebilen bir hastalıktır. Tekrar riskini azaltmak için sıvı alımı, beslenme düzeni ve gerektiğinde taş analizine göre ilaç tedavisi planlanır.
Bu ameliyatlar kaç gün hastanede kalmayı gerektirir?
Çoğunda bir gece yeterlidir; bazı işlemler aynı gün taburculukla sonuçlanabilir. PCNL gibi daha büyük işlemlerde süre uzayabilir.
