Kısa cevap
- Böbrek kanseri bazı hastalarda böbrek toplardamarından ana toplardamara (vena kava inferior) doğru uzanan bir tümör uzantısı oluşturur. Buna tümör trombüsü denir.
- Bu bulgu tek başına “kanser her yere yayılmış” demek değildir. Tümör, damarın içinden yukarı doğru büyümüştür. Uzak organ yayılımı yoksa ameliyatla tamamen çıkarılabilir.
- Trombüs kimi hastada karaciğer damarlarının hizasını geçer, ileri vakalarda kalbin sağ kulakçığına kadar ulaşır.
- Tedavi, böbreğin çıkarılmasıyla birlikte ana toplardamarın açılıp içindeki tümörün temizlenmesidir. Ameliyat damar cerrahisi tekniği gerektirir.
Böbrek kanseri hastalarının bir bölümünde tomografi veya MR raporunda “vena kava inferiorda tümör trombüsü”, “renal vende trombüs” ya da “kaval tutulum” gibi ifadeler yer alır. Bu sayfa, bu bulgunun ne anlama geldiğini, nasıl derecelendirildiğini ve ameliyatın nasıl planlandığını anlatır.
Vena kava tümör trombüsü nedir?
Böbrek, kanını renal ven adı verilen bir toplardamarla ana toplardamara boşaltır. Böbrek kanseri bazı hastalarda bu toplardamarın içine doğru büyür ve damarın içini dolduran bir uzantı oluşturur. Uzantı renal vende kalabilir ya da ana toplardamara (vena kava inferior) geçerek yukarı doğru ilerleyebilir.
Bu uzantıya tümör trombüsü denir. Pıhtıdan farkı şudur: içeriği pıhtı değil, tümör dokusudur. Bu nedenle kan sulandırıcı ilaçlarla eritilemez; cerrahi olarak çıkarılması gerekir.
Böbrek kanseri olan hastaların bir bölümünde damar içi uzanım görülür; bunların bir kısmı ana toplardamara ulaşır. Sıklık, tümörün büyüklüğüne ve yerine göre değişir.
Trombüs nereye kadar uzanmış olabilir?
Ameliyatın planı, trombüsün nereye kadar çıktığına göre değişir. Yaygın kullanılan derecelendirme şöyledir:
- Seviye 0 — trombüs yalnızca böbrek toplardamarının içindedir, ana toplardamara geçmemiştir.
- Seviye I — ana toplardamara geçmiştir, ancak böbrek toplardamarının birleşme yerinden 2 cm’den az ilerlemiştir.
- Seviye II — 2 cm’den fazla ilerlemiştir, karaciğer damarlarının hizasının altındadır.
- Seviye III — karaciğer damarlarının hizasını geçmiştir, diyaframın altındadır.
- Seviye IV — diyaframı geçmiş, göğüs boşluğundaki ana toplardamara veya kalbin sağ kulakçığına ulaşmıştır.
Seviye yükseldikçe ameliyat büyür ve damar cerrahisi gereksinimi artar. Seviye III ve IV ameliyatlar, çoğu merkezde kalp damar cerrahisi ekibinin de masada bulunmasını gerektirir.
Bu bulgu nasıl anlaşılır?
Tanı görüntülemeyle konur. Kontrastlı bilgisayarlı tomografi trombüsün varlığını gösterir; manyetik rezonans (MR) trombüsün üst sınırını ve damar duvarına yapışıp yapışmadığını daha iyi ortaya koyduğu için ameliyat planında sıklıkla istenir. Seviye III ve IV şüphesinde kalbin değerlendirilmesi için ekokardiyografi yapılabilir.
Bazı hastalarda ilk belirti bacaklarda şişme, karın duvarında belirginleşen damarlar veya nedeni açıklanamayan bir ödemdir. Bir bölümünde ise hiçbir belirti olmaz ve bulgu görüntülemede ortaya çıkar.
Ameliyat nasıl yapılır?
Ameliyatın iki işi vardır: tümörlü böbreğin çıkarılması (radikal nefrektomi) ve ana toplardamarın içindeki tümör uzantısının temizlenmesi. İkisi aynı ameliyatta yapılır.
Toplardamar, trombüsün üst ve alt sınırından geçici olarak kontrol altına alınır; damar açılır, tümör uzantısı çıkarılır ve damar yeniden kapatılır. Damar duvarı tümör tarafından tutulmuşsa o bölümün çıkarılıp yama ile onarılması gerekebilir. Trombüsün diyaframı geçtiği durumlarda göğüs boşluğuna uzanan bir yaklaşım ve kimi vakada kalp akciğer makinesi desteği gündeme gelir.
Düşük seviyeli trombüslerde (seviye 0 ve I) ameliyat laparoskopik veya robotik yolla yapılabilir. Seviye yükseldikçe açık cerrahi tercih edilir; karar tümörün yerine, trombüsün sınırına ve hastanın genel durumuna göre verilir.
Kalp damar cerrahisi deneyimi neden önemli?
Bu ameliyat, üroloji ile damar cerrahisinin kesiştiği yerdedir. Ana toplardamarın açılması, kanama kontrolü, damar duvarının onarılması ve gerektiğinde yama konması damar cerrahisi teknikleridir. Çoğu merkezde bu nedenle ürolog ve kalp damar cerrahı birlikte ameliyata girer.
Prof. Dr. Oktay Akça, üroloji uzmanlık eğitiminden önce kalp ve damar cerrahisi eğitimi almıştır. Bu geçmiş, büyük damar tutulumu olan ürolojik kanserlerin ameliyatlarında doğrudan karşılık bulur.
Ameliyattan sonra
Ameliyatın büyüklüğüne göre ilk gün yoğun bakımda takip gerekebilir. Hastanede kalış süresi trombüsün seviyesine ve ameliyatın kapsamına göre değişir. Çıkarılan doku patolojiye gönderilir; tümörün türü, derecesi ve damar duvarına yapışıp yapışmadığı rapora yazılır.
Patoloji sonucuna göre bazı hastalarda ameliyat sonrası ilaç tedavisi gündeme gelir. Takip, böbrek kanserinin evresine göre planlanır; ayrıntı böbrek kanseri sayfasındadır.
Bu ameliyatı kim yapıyor?
Vena kava tümör trombüsü olan böbrek kanseri ameliyatları, Prof. Dr. Oktay Akça tarafından Medicana Ataşehir Hastanesi’nde uygulanmaktadır. Robotik cerrahi üst ihtisasını 2013-2015 arasında Cleveland Clinic Glickman Üroloji ve Böbrek Enstitüsü’nde tamamlamış, üroloji uzmanlığından önce kalp ve damar cerrahisi eğitimi almıştır. Mesleki yaşamı boyunca 30.000’den fazla ameliyat gerçekleştirmiştir.
Böbrek cerrahisi alanındaki hakemli yayınları arasında robotik parsiyel nefrektomi sonrası beş yıllık onkolojik sonuçlar (European Urology, 2016), aynı taraf böbrek fonksiyonunun korunması (BJU International, 2015) ve robotik nefroüreterektomide basitleştirilmiş yaklaşım (European Urology, 2014) yer alır. Tam liste akademik çalışmalar sayfasındadır.
Türkiye’nin her ilinden hasta kabul edilmektedir. Şehir dışından gelecek hastalar için şehir dışından gelen hastalar sayfasına, randevu için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tümör damara girmişse kanser vücuda yayılmış mıdır?
Hayır, bu ikisi aynı şey değildir. Tümörün toplardamar içine uzanması, hastalığın damar yoluyla uzak organlara yayıldığı anlamına gelmez. Akciğer, kemik veya karaciğer gibi uzak organlarda yayılım yoksa hastalık ameliyatla tamamen çıkarılabilir. Yayılım olup olmadığı tomografi ve gerekirse diğer görüntülemelerle araştırılır.
Tümör trombüsü ilaçla eritilebilir mi?
Hayır. Trombüs adını taşısa da içeriği pıhtı değil tümör dokusudur; kan sulandırıcı ilaçlar bu dokuyu eritmez. Tedavi cerrahidir.
Bu ameliyat robotik olarak yapılabilir mi?
Düşük seviyeli trombüslerde, yani uzantı böbrek toplardamarında kaldığında veya ana toplardamara kısa bir mesafe girdiğinde, laparoskopik veya robotik yaklaşım mümkün olabilir. Trombüs yukarı çıktıkça açık cerrahi tercih edilir. Karar görüntüleme bulgularına ve hastanın durumuna göre verilir.
Ameliyat ne kadar sürer ve hastanede ne kadar kalınır?
Süre ve kalış, trombüsün seviyesine ve ameliyatın kapsamına göre belirgin biçimde değişir. Düşük seviyeli bir ameliyatla, diyaframı geçmiş bir trombüsün ameliyatı aynı ölçekte değildir. Size özel süre, görüntülemeleriniz değerlendirildikten sonra söylenebilir.
Trombüsün seviyesini raporumda nasıl görürüm?
Tomografi veya MR raporunda genellikle trombüsün üst sınırı tarif edilir: “renal vende sınırlı”, “infrahepatik”, “retrohepatik”, “suprahepatik” veya “sağ atriyuma uzanan” gibi. Bu ifadeler sırasıyla seviye 0, II, III ve IV ile örtüşür. Raporu getirdiğinizde birlikte değerlendirilir.
İlgili sayfalar
- Böbrek kanseri ve böbrek tümörü
- Robotik radikal nefrektomi
- Böbrek koruyucu robotik cerrahi
- Böbrek ve idrar yolları
- Prof. Dr. Oktay Akça hakkında
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve muayenenin yerini tutmaz.