Çocuklarda böbrek ve idrar yolu taşı tedavisi

Bu sayfa, çocuklarda böbrek ve idrar yolu taşlarının hangi yöntemlerle tedavi edildiğini, yöntemler arasındaki farkları ve ailelerin en çok sorduğu konuları anlatır.

Çocuklarda taş neden farklı ele alınır?

Çocuklarda idrar yolları erişkine göre daha dardır; kullanılan aletlerin de buna uygun olması gerekir. Böbreğin konumu ve çevresindeki organlarla ilişkisi farklıdır. Ayrıca çocuk, aynı taş yükünü daha küçük bir böbrekle karşılar; bu yüzden böbrek dokusunun korunması erişkindekinden daha belirleyicidir.

İki konu baştan planlanır. Birincisi ışın dozu: tanı ve takipte mümkün olduğunca ultrason tercih edilir, tomografi gerektiğinde düşük doz protokolleriyle çekilir. İkincisi anestezi: erişkinde sedasyonla yapılabilen bazı işlemler çocukta genel anestezi gerektirir; bu da toplam işlem sayısını en aza indirmeyi gerektirir.

Hangi yöntem, hangi durumda?

• Takip ve düşürme. Küçük, kendiliğinden düşme ihtimali yüksek taşlarda bol sıvı, ağrı kontrolü ve izlem yeterli olabilir.
• ESWL (taş kırma). Vücut dışından gönderilen şok dalgalarıyla taş kırılır; kesi yoktur. Çocuklarda taş daha kolay kırılır ve parçalar daha rahat düşer; bu nedenle ESWL çocuk yaş grubunda erişkine göre daha geniş bir yere sahiptir.
• RIRS (kapalı yoldan böbrek içi cerrahi). İdrar yolundan girilerek esnek aletle böbreğe ulaşılır, taş lazerle toz hâline getirilir. Hiçbir kesi yapılmaz.
• Mini ve mikro PCNL. Böbreğe sırttan çok küçük bir delikle girilir. Klasik yönteme göre daha ince aletler kullanıldığı için kanama ve böbrek dokusu hasarı riski azalır. Büyük veya sert taşlarda tercih edilir.
• Üreteroskopi (URS). İdrar kanalına inmiş taşlar için kullanılır.

Amaç, en az sayıda anestezi ile taşsızlık sağlamak ve böbrek dokusunu korumaktır.

Taş alındıktan sonra iş bitmez: metabolik inceleme

Çocuklarda taş, erişkine göre çok daha sık bir alt nedene bağlıdır. Bu nedenle taş temizlendikten sonra nedenin araştırılması tedavinin ayrılmaz parçasıdır. İncelenen başlıca konular idrarda kalsiyum, oksalat, sitrat ve ürik asit düzeyleri, kan tetkikleri, idrar pH’ı ve varsa idrar yolu anatomisindeki bir darlık ya da geri kaçıştır.

Çıkarılan taşın cinsinin analiz edilmesi de önemlidir; taşın yapısı korunma planını doğrudan belirler. İdrar pH’ı ile taş tipi arasındaki ilişkiyi idrar pH ve taş tipi aracından görebilirsiniz.

Neden bulunup düzeltilmezse taş büyük olasılıkla tekrarlar; bu da çocuğun yeniden anestezi ve işlem sürecinden geçmesi demektir.

Ailelerin sorması gereken sorular

• Bu taş için hangi yöntemi, neden öneriyorsunuz? Alternatifler neler?
• Kaç seansta taşsızlık bekleniyor? Her seans anestezi gerektiriyor mu?
• Takipte hangi görüntüleme kullanılacak; tomografi gerekiyorsa düşük doz protokolü uygulanıyor mu?
• Taşın cinsi analiz edilecek mi? Metabolik inceleme ne zaman yapılacak?
• Beslenme ve sıvı alımı konusunda ne değişmeli?

Bu tedavileri kim yapıyor?

Çocuklarda böbrek ve idrar yolu taşı tedavisi — ESWL, RIRS, mini ve mikro PCNL, üreteroskopi — Prof. Dr. Oktay Akça’nın uyguladığı yöntemler arasındadır. Endoüroloji ve taş cerrahisi, üroonkolojik robotik cerrahinin yanında başlıca çalışma alanlarındandır; çocuk yaş grubunda ESWL deneyimi bunun bir parçasıdır.

Robotik cerrahi üst ihtisasını 2013-2015 arasında Cleveland Clinic Glickman Üroloji ve Böbrek Enstitüsü’nde tamamlamış bir üroloji profesörüdür. Mesleki yaşamı boyunca 30.000’den fazla ameliyat gerçekleştirmiş olup bunların yaklaşık yarısı laparoskopik ve endoskopik ameliyatlardır. Hastalarını Medicana Ataşehir Hastanesi’nde kabul etmektedir. Üriner sistem taş hastalığının tedavisi konulu kitapta bölüm yazarlığı bulunmaktadır.

Türkiye’nin her ilinden hasta kabul edilmektedir. Şehir dışından gelecekler için şehir dışından gelen hastalar, randevu için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Çocuğumda taş kırma (ESWL) güvenli mi?

ESWL çocuklarda yaygın olarak kullanılan ve kesi gerektirmeyen bir yöntemdir. Çocuklarda taşlar genellikle daha kolay kırılır ve parçalar daha rahat düşer. Erişkinden farklı olarak çocuk hareketsiz kalamayacağı için çoğu zaman anestezi veya sedasyon gerekir. Uygulamada çocuğa göre ayarlanmış enerji düzeyleri ve kalkanlama kullanılır.

Ameliyat mı, taş kırma mı daha iyi?

Tek bir doğru cevap yoktur. Küçük taşlarda ESWL yeterli olabilirken, büyük veya sert taşlarda tek seansta taşsızlık sağlayan RIRS ya da mini PCNL daha uygun olabilir. Belirleyici olan taşın boyutu, sertliği, yeri ve kaç anestezi gerekeceğidir.

Çocuğumda neden taş oluştu?

Çocuklarda taş sıklıkla bir alt nedene bağlıdır: idrarda kalsiyum veya oksalat yüksekliği, sitrat düşüklüğü, idrar yolu anatomisinde bir darlık ya da tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu. Bu yüzden taş alındıktan sonra metabolik inceleme yapılır.

Taş tekrar eder mi?

Nedeni bulunup düzeltilmezse tekrarlama olasılığı yüksektir. Sıvı alımının artırılması, beslenme düzenlemeleri ve gerektiğinde ilaç tedavisi ile bu risk belirgin biçimde azaltılabilir.

Tomografi çektirmek zorunda mıyız?

Çocuklarda öncelik ultrasondur. Tomografi yalnızca gerektiğinde ve düşük doz protokolleriyle çekilir. Takipte de mümkün olduğunca ultrason tercih edilir.

İlgili sayfalar

• Lazer ve endoskopik cerrahi
• Böbrek taşı belirtileri
• Böbrek ve idrar yolları
• Üroloji değerlendirme araçları

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve muayenenin yerini tutmaz.