Kısa cevap
- Prostatın tamamı, iki yanındaki meni keseleriyle birlikte çıkarılır; ardından mesane ile idrar kanalı yeniden birbirine dikilir.
- Karın duvarından 1-2 santimlik beş-altı delikten girilir; büyük kesi açılmaz.
- Hastaların çoğu ameliyattan sonraki 1-2 gün içinde taburcu olur. Sonda genellikle bir hafta kadar kalır.
- Ameliyatta üç hedef aynı anda gözetilir: kanserin tamamen çıkarılması, idrar tutmanın korunması ve cinsel işlevin korunması.
Radikal prostatektomi, prostat kanseri prostatın içinde sınırlı kaldığında uygulanan ameliyattır. Prostat bezinin bir kısmı değil, tamamı çıkarılır. Robotik radikal prostatektomide bu ameliyat, cerrahın konsoldan yönettiği robotik kollarla, karın duvarındaki küçük deliklerden yapılır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hangi tedavinin size uygun olduğu, kanserin evresi, PSA değeriniz, biyopsi sonucunuz ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Robotik prostat ameliyatı, da Vinci, robotik prostatektomi — hepsi aynı şey mi?
Bu sayfaya çoğu hasta farklı kelimelerle geliyor, o yüzden en baştan netleştireyim: robotik prostat ameliyatı, robotik prostatektomi, da Vinci prostat ameliyatı ve robotik radikal prostatektomi çoğu zaman aynı ameliyatı anlatır. Hekimlerin kullandığı tam karşılık “robotik radikal prostatektomi”dir; da Vinci ise bu ameliyatlarda en yaygın kullanılan robotik cerrahi sisteminin adıdır. Yani ameliyatın adı değil, kullanılan sistemin adıdır.
Ancak bir ayrım kritik: prostat kanseri ameliyatı ile iyi huylu prostat büyümesi ameliyatı aynı şey değildir. Bu sayfadaki ameliyat kanser içindir ve prostatın tamamı çıkarılır. İyi huylu büyümede ise prostatın yalnız idrar yolunu tıkayan iç kısmı alınır, organ yerinde kalır. İkisini karıştırmamak için prostat ameliyatı sayfasındaki karşılaştırmaya bakın.
- Robotik radikal prostatektomi — prostat kanserinde prostatın ve meni keselerinin tamamen çıkarılması. Bu sayfanın konusu.
- Robotik radikal perineal prostatektomi — aynı ameliyatın makattan öndeki bölgeden yapılan biçimi. Karın ameliyatı geçirmiş hastalarda gündeme gelir; tekniğin geliştirme sürecinde yer aldım.
- HoLEP, TUR-P — iyi huylu büyüme ameliyatlarıdır, kanser ameliyatı değildir. Lazer ve endoskopik tedaviler sayfasında anlatılıyor.
Kısacası: “prostat ameliyatı olacağım” diyen iki hastadan biri kanser ameliyatından, diğeri idrar şikâyeti ameliyatından bahsediyor olabilir. Hangisinde olduğunuzu bilmek, okuyacağınız her şeyi değiştirir.
Prostat neden tamamen çıkarılıyor?
Prostat kanseri genellikle bezin birden fazla yerinde, dağınık odaklar hâlinde bulunur. Bu yüzden sadece görünen tümörün çıkarılması yeterli olmaz; hastalığın tamamen çıkarılması için bezin bütünü alınır. Prostat idrar kanalını çevreleyen bir bez olduğu için, bez çıkarıldıktan sonra mesane ile idrar kanalının yeniden birleştirilmesi gerekir. Ameliyatın en hassas aşaması budur.
Ameliyat adım adım nasıl yapılıyor?
- Genel anestezi verilir. Karın karbondioksit gazıyla şişirilir, böylece organların arasında çalışma boşluğu oluşur.
- Karın duvarına 1-2 santimlik beş-altı delik açılır. Bu deliklerden kamera ve robotik kollar yerleştirilir.
- Cerrah ameliyat masasının yanındaki konsola geçer. Üç boyutlu ve büyütülmüş görüntüye bakarak çalışır; el hareketleri robotik kollara küçültülerek ve titreme süzülerek aktarılır.
- Mesane ile prostatın birleşme yeri ayrılır, meni keseleri serbestleştirilir.
- Gerekliyse prostatın iki yanından geçen sinir demetleri prostattan ayrılarak korunur.
- İdrar kanalı prostatın altından kesilir ve prostat, meni keseleriyle birlikte kapalı bir torba içinde dışarı alınır.
- Lenf bezi örneklemesi gerekiyorsa aynı seansta yapılır.
- Mesane ile idrar kanalı dikişlerle yeniden birleştirilir. Bu dikiş hattının iyileşmesi için idrar sondası bırakılır.
- Deliklerden biri bir miktar genişletilerek torba çıkarılır, delikler kapatılır.
Sinir koruyucu cerrahi ne demek?
Sertleşmeyi sağlayan sinirler prostatın hemen iki yanından, bezin kılıfına yapışık biçimde geçer. Bu sinir demetlerinin prostattan ayrılarak yerinde bırakılmasına sinir koruyucu cerrahi denir. Sinirlerin ne kadar korunabileceği kanserin yerine ve yaygınlığına bağlıdır: tümör prostatın bir kenarına dayanmışsa o taraftaki siniri korumak kanseri geride bırakma riski doğurur. Böyle durumlarda öncelik kanserin tamamen çıkarılmasıdır. Bu karar biyopsi haritanız, MR görüntüleriniz ve ameliyat sırasındaki görünüm birlikte değerlendirilerek verilir, ve ameliyat öncesinde sizinle konuşulur.
Lenf bezleri alınacak mı?
Prostat kanseri ilk olarak leğen kemiği içindeki lenf bezlerine yayılır. Riskin düşük olduğu hastalarda lenf bezi çıkarılmasına gerek görülmez. Risk orta veya yüksekse, aynı ameliyatta leğen içi lenf bezleri çıkarılır; bu hem evrelemeyi netleştirir hem de yayılım varsa tedavi planını değiştirir. Hangi hastada lenf bezi çıkarılacağına PSA değeri, biyopsi derecesi ve görüntüleme bulguları birlikte bakılarak karar verilir. Uluslararası ürolojik cerrahi kılavuzları (EAU ve AUA) bu kararı risk gruplarına göre tanımlar.
Ameliyattan sonra ilk günler
- Ameliyat günü akşamı ayağa kaldırılırsınız. Erken yürümek akciğer ve damar sorunlarını azaltır.
- Ağızdan beslenme genellikle ilk gün başlar.
- Karın içinde biriken sıvıyı boşaltmak için ince bir dren konabilir; çoğu hastada bir-iki gün içinde alınır.
- Taburculuk çoğunlukla ameliyattan sonraki 1-2 gün içinde olur.
- İdrar sondası dikiş hattı iyileşene kadar kalır; süre hastaya göre değişmekle birlikte genellikle bir hafta civarındadır. Sonda çıkarılırken ağrı beklenmez.
- İlk dört-altı hafta ağır kaldırmaktan, bisiklete binmekten ve karın kaslarını zorlayan hareketlerden uzak durulur. Yürüyüş serbesttir ve önerilir.
İdrar tutma ne zaman düzelir?
Sonda çıktıktan sonraki ilk dönemde kaçırma olması beklenen bir durumdur; ameliyatın kalıcı sonucu değildir. Mesane boynu ve çevresindeki kas desteği ameliyattan etkilenir ve yeniden güç kazanması zaman alır. Çoğu hastada düzelme ilk haftalarda hızlıdır, sonra yavaşlayarak aylar boyunca sürer. Bu dönemde pelvik taban egzersizleri (Kegel) işe yarar; sonda çıkmadan önce size nasıl yapılacağı gösterilir. Yaş, ameliyat öncesi idrar yapma düzeniniz ve prostatın büyüklüğü bu süreyi etkiler. Ayrıntılı anlatım için idrar kaçırma sayfasına bakabilirsiniz.
Cinsel işlev ne zaman düzelir?
Sinirler korunmuş olsa bile, ameliyat sırasında gerilen ve ödem gören sinirlerin kendine gelmesi aylar sürer. Bu nedenle sertleşmedeki düzelme idrar tutmaya göre daha yavaştır ve bir yılı aşan bir süre boyunca devam edebilir. Ameliyat öncesi sertleşme durumunuz, yaşınız ve iki taraflı sinir koruması yapılıp yapılmadığı sonucu belirleyen başlıca etkenlerdir. Erken dönemde kullanılan ilaçlar ve vakum gibi destekler iyileşmeyi destekler. Prostat çıkarıldığı için meni gelmez; orgazm hissi korunur ancak kuru olur. Çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız ameliyattan önce sperm saklama konusunu konuşmamız gerekir. Daha fazlası: androloji rehberi.
Patoloji sonucu ve sonrasında takip
Çıkarılan prostat bütün olarak patolojiye gönderilir. Rapor kanserin gerçek derecesini, prostat kılıfını aşıp aşmadığını, cerrahi sınırda tümör kalıp kalmadığını ve lenf bezlerinin durumunu gösterir. Bu rapor ameliyat öncesi tahminden farklı çıkabilir ve sonraki planı belirler. Prostat alındıktan sonra PSA ölçülemeyecek kadar düşük seviyeye iner; takip bu yüzden PSA ile yapılır. İlk PSA genellikle ameliyattan 6-8 hafta sonra bakılır, sonra belirli aralıklarla sürdürülür. Patoloji riskli özellikler gösteriyorsa veya PSA yükselirse ışın tedavisi veya hormon tedavisi gündeme gelebilir.
Her hastaya uygun mu? Alternatifler neler?
Ameliyat, kanser prostat içinde sınırlı olduğunda ve hastanın genel durumu ameliyata uygun olduğunda düşünülür. Çok düşük riskli bazı kanserlerde hemen tedavi yerine yakın izlem (aktif izlem) daha doğru olabilir. Işın tedavisi (radyoterapi) ameliyata alternatif bir tedavi yoludur ve belirli hastalarda eşdeğer kabul edilir. İleri yaş, ciddi kalp veya akciğer hastalığı ya da kanserin prostat dışına yayılmış olması ameliyat kararını değiştirir. Hangi yolun size uygun olduğuna hep birlikte karar veriyoruz; prostat kanseri tedavi seçenekleri sayfası bu kararı anlamanıza yardımcı olur.
Perineal yoldan yapılan robotik ameliyat
Robotik radikal prostatektomi klasik olarak karından yapılır. Seçilmiş hastalarda ise prostata makat ile testis torbası arasındaki bölgeden, yani perineden ulaşılabilir. Bu yolla karın içine hiç girilmez; daha önce karından ameliyat olmuş, karnında yapışıklık veya fıtık yaması bulunan hastalarda avantaj sağlar. Tekniğin gelişimine yayınlarımla katkıda bulundum. Ayrıntılar: robotik perineal radikal prostatektomi.
Bu sayfayı yazan hekim: eğitim ve bilimsel kayıt
Bu sayfadaki anlatımın arkasında duran eğitim ve bilimsel kayıt aşağıdadır. Künyeleriyle birlikte yazıyorum ki isteyen doğrulayabilsin.
- Robotik cerrahi üst ihtisası (fellowship) — Eylül 2013 – Eylül 2015. Glickman Üroloji ve Böbrek Enstitüsü, Cleveland Clinic, Ohio, ABD. Robotik radikal prostatektomi, parsiyel nefrektomi ve sistektomi üzerine iki yıllık üst ihtisas.
- Robotik radikal perineal prostatektomi tekniğinin geliştirilmesi. Tekniğin kadavra modelinden ilk klinik serisine uzanan sürecinde, tanımlandığı ekipte yer aldım. Kadavra çalışması: Laydner H, Akça O, Autorino R, ve ark. Journal of Endourology 2014;28(12):1479-86. İlk klinik seri: Kaouk JH, Akca O, Zargar H, ve ark. Urology 2016;94:129-38.
- Endourology Society ödülü ve dergi kapağı (Aralık 2014). Yukarıdaki Journal of Endourology çalışması ilgili sayının kapağına alındı ve Endourology Society tarafından ödüllendirildi.
- AUA 2015, New Orleans — Honorable Mention. Tekniğin ilk video sunumu Amerikan Üroloji Derneği kongresinde mansiyonla değerlendirildi (J Urol 2015;193(4):e403).
- Üroloji Kliniği şefliği ve doçentlik — 2015–2022. SBÜ Kartal Şehir Hastanesi; klinik yönetimi ve uzmanlık öğrencisi eğitimi.
- Profesörlük ve hâlen Medicana Ataşehir Hastanesi’nde robotik cerrahi uygulaması.
Yayınların tam listesi akademik çalışmalar sayfasında; Cleveland Clinic dönemi ise ayrı bir sayfada anlatılıyor.
Sık sorulan sorular
Ameliyat ne kadar sürüyor?
Robotik radikal prostatektomi genellikle iki ila üç saat sürer. Lenf bezi çıkarılması gerekiyorsa süre bir miktar uzar. Hazırlık ve anestezi süresi bunun dışındadır.
Kanser tamamen çıkmış olacak mı?
Hedef budur ve kanser prostat içinde sınırlıysa çoğu hastada sağlanır. Kesin yanıtı ameliyat sonrası patoloji raporu verir: kılıfın aşılıp aşılmadığı ve cerrahi sınırın temiz olup olmadığı o raporda görülür. Takipte PSA ölçülerek durum izlenir.
Ameliyattan sonra bezden idrar kaçırır mıyım?
Sonda çıktıktan sonraki ilk dönemde kaçırma olağandır ve kalıcı sonuç değildir. Çoğu hastada ilk haftalarda belirgin düzelme olur, iyileşme aylar boyunca sürer. Pelvik taban egzersizleri bu süreci kısaltır.
Cinsel hayatım biter mi?
Hayır, ancak sertleşmenin eski hâline dönmesi zaman alır ve her hastada aynı olmaz. Sinirlerin korunabilmiş olması, yaşınız ve ameliyat öncesi durumunuz sonucu belirler. Prostat alındığı için boşalmada meni gelmez; orgazm hissi kaybolmaz.
Robot ameliyatı kendi başına mı yapıyor?
Hayır. Robot kendi kararıyla hiçbir hareket yapmaz. Bütün hareketleri konsolda oturan cerrah yapar; robot bu hareketleri küçültüp titremeyi süzerek aletlere aktarır.
Açık ameliyattan farkı ne?
Kanserin çıkarılması açısından ameliyatın amacı aynıdır. Fark cerrahın çalışma koşullarında ve hastanın iyileşmesindedir: büyük kesi açılmaz, kanama ve ağrı daha az olur, hastanede kalış ve normal hayata dönüş kısalır.
Ne zaman işime dönebilirim?
Masa başı işler için genellikle iki-üç hafta yeterlidir. Ağır beden gücü gerektiren işlerde dört-altı hafta beklenir. Sonda çıkmadan işe dönmek önerilmez.
Ameliyattan sonra idrar tutma: nerede olmam gerekiyor
Radikal prostatektomiden sonra idrar kaçırmak beklenen bir durumdur ve zamanla düzelir. Hastaları en çok zorlayan şey, ne zaman ne kadar düzelmesi gerektiğini bilmemektir. Aşağıya ameliyattan bu yana geçen süreyi ve günde kullandığınız ped sayısını girin; o noktada nerede olunduğunu ve ne yapılması gerektiğini görün.
Bu araç bir tahmin aracı değildir, beklenen seyri anlatır. Toparlanma hızı kişiden kişiye değişir; yaş, ameliyat öncesi idrar durumunuz, sinir koruyucu cerrahinin yapılıp yapılmadığı ve üretranın uzunluğu gibi etkenler bu süreyi uzatıp kısaltabilir.
Bu ameliyatı kim yapıyor?
Robotik radikal prostatektomi, Prof. Dr. Oktay Akça’nın başlıca çalışma alanlarından biridir; transperitoneal, ekstraperitoneal ve perineal yaklaşımlarla uygulanmaktadır. Prof. Dr. Oktay Akça, robotik cerrahi üst ihtisasını 2013-2015 arasında Cleveland Clinic Glickman Üroloji ve Böbrek Enstitüsü’nde tamamlamış bir üroloji profesörüdür. Mesleki yaşamı boyunca 30.000’den fazla ameliyat gerçekleştirmiş olup bunların yaklaşık yarısı laparoskopik ve endoskopik ameliyatlardır. Hastalarını Medicana Ataşehir Hastanesi’nde kabul etmektedir.
Prostat kanseri cerrahisindeki yayınları arasında robotik perineal radikal prostatektomi tekniğinin tanımı ve ilk klinik sonuçları (Urology, 2016) (Urology, 2016), yöntemi literatüre tanıtan ve ilk yazarı olduğu Robotic Surgery Revives Radical Perineal Prostatectomy (European Urology, 2015) ve kadavra modelindeki uygulanabilirlik çalışması (J Endourol, 2014) yer alır. Tekniği Cleveland Clinic’te Dr. Jihad Kaouk ile birlikte tanımlamış, Türkiye’deki ilk klinik serilerin yayınlarında da yer almıştır. Perineal yaklaşımın ayrıntısı için robotik perineal radikal prostatektomi sayfasına bakabilirsiniz. Yayınların tam listesi akademik çalışmalar sayfasındadır.
Türkiye’nin her ilinden hasta kabul edilmektedir. Şehir dışından gelecek hastalar için yol, kalış süresi ve takip bilgileri şehir dışından gelen hastalar sayfasındadır. Randevu ve iletişim için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili sayfalar
- Prostat ameliyatı — hangi yöntem kime uygun, karşılaştırma
- Prostat rehberi
- Prostat kanseri tedavi seçenekleri
- Robotik perineal radikal prostatektomi
- Robotik cerrahi nedir?
- İdrar kaçırma
- Androloji rehberi
- Randevu ve iletişim
- Vaka: robotik radikal prostatektomi
- Vaka: prostat kanseri
Başka bir ilden mi geliyorsunuz? Tetkiklerinizi gönderip gelmeden önce uzaktan ön değerlendirme alabilirsiniz; kaç gün kalmanız gerektiğini de önceden bilirsiniz. Şehir dışından gelen hastalar.
Şehrinize göre plan: Yol, İstanbul’da kaç gün kalmanız gerektiği, sondanın ne zaman alındığı ve kontrollerin kendi şehrinizde nasıl yürütüleceği her il için ayrı yazılı — Ankara, İzmir, Bursa, Antalya. Diğer iller için genel akış.